Gebrekkig politiek toezicht en zelfgemaakte Excelsheets: Rekenkamer uit kritiek op fouten in Wia

DCM Redactioneel Overzicht: Dit verhaal is onafhankelijk herschreven en samengevat voor DCM-lezers om de belangrijkste ontwikkelingen voor de regio te belichten. Oorspronkelijke berichtgeving door Trouw, klik op deze post om het volledige oorspronkelijke artikel te lezen.

De Algemene Rekenkamer heeft in een recent rapport vastgesteld dat er vanaf 2020 veel fouten zijn gemaakt bij de vaststelling van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, voornamelijk door ingewikkelde regels, verouderde ICT-systemen en gebrekkig toezicht door het UWV en het ministerie van Sociale Zaken. Tienduizenden mensen ontvingen daardoor te veel of te weinig geld. Het UWV schat dat minstens 16.385 uitkeringsgerechtigden te weinig geld hebben ontvangen, met gemiddelde verliezen van ongeveer 3000 euro, terwijl sommigen zelfs tot 25.000 euro misliepen.

Het rapport benadrukt dat het UWV en de betrokken minister te veel gefocust waren op het verminderen van wachttijden en productiviteit, waardoor de kwaliteit van de besluitvorming in het gedrang kwam. Door een tekort aan keuringsartsen en verouderde systemen moesten medewerkers vaak handmatige invoer doen, wat de kans op fouten vergrootte. Bovendien leidde de coronacrisis tot minder controle en communicatie, wat de situatie verder verergerde.

De Rekenkamer roept op tot verbeteringen in de interne controle van het UWV en pleit ervoor dat uitkeringsgerechtigden de mogelijkheid krijgen om hun beoordeling te controleren. Daarnaast wordt er aangedrongen op een versnelde hervorming van de Wia-regels, die momenteel als te complex worden ervaren. De huidige minister van Sociale Zaken, Mariëlle Paul, erkent de problemen en werkt aan betere controles, maar laat de details van de hervormingen over aan het volgende kabinet.

Het UWV is bezig met een hersteloperatie en verwacht dat de eerste gedupeerden volgend jaar compensatie zullen ontvangen. Mensen die te veel geld hebben ontvangen, hoeven dit niet terug te betalen. De situatie roept herinneringen op aan het toeslagenschandaal, waarbij ook bleek dat de uitvoering van complexe systemen in de politiek onvoldoende aandacht kreeg.